در شرایط نوسان و قطعی اینترنت بینالملل، فروش آنلاین کسب و کارها با چالشهای جدی روبرو میشود. یک فروشگاه اینترنتی هرگز نباید تنها به یک کانال فروش متکی باشد؛ بلکه باید بسترهای جایگزین و کانالهای متعدد برای ادامه فعالیت و حفظ فروش خود داشته باشد.کسب و کارهایی که پیش از این بسترهای جانبی فروش را ایجاد کردهاند، توانستهاند در این شرایط دشوار، بخش قابل توجهی از فروش خود را حفظ کنند. اگرچه موتور جستجوی گوگل مهمترین و بزرگترین منبع ورودی ترافیک است، اما هرگز نباید از سایر کانالها غافل شوید.در این راهنما، ما در VandaHost (ونداهاست)، مجموعهای از ترفندها و راهکارهای عملی را برای وبسایتهای ایرانی، بهویژه فروشگاههای اینترنتی، پیشنهاد میکنیم تا ضمن ادامه فعالیت، فروش خود را نیز حفظ کرده و از آسیبهای احتمالی جلوگیری کنند. امید است این راهنماییها مؤثر واقع شوند.گام اول: آگاهی کامل از شرایط فعلی – زمان قطع اینترنت چه اختلالاتی رخ میدهد؟هنگامی که اینترنت بینالملل ناپایدار یا قطع میشود، نه تنها وبسایت شما دچار بحران میشود، بلکه زنجیرهای از اختلالات متوالی به وجود میآید. در اولین مرحله، اگر موتور جستجوی گوگل در دسترس نباشد، بخش عظیمی از ترافیک وبسایت خود را از دست میدهیم؛ بنابراین، باید به سایر کانالها روی آوریم.مسئله مهم بعدی، به خطر افتادن سئو (SEO) وبسایت است. در راهنمای VandaHost در مورد «رفتار گوگل با سایتها در زمان قطع اینترنت» به طور مفصل به واکنش گوگل در این شرایط و اقدامات فوری لازم پرداخته شده است که مطالعه آن توصیه میشود. مسئله سوم، سرعت وبسایت است. از آنجایی که دسترسی به منابع خارجی قطع میشود، برخی درخواستها (queries) وبسایت نمیتوانند به منبع اصلی خود دسترسی پیدا کنند و فراخوانی نمیشوند. این امر یا منجر به برگشت درخواستها یا افزایش زمان بارگذاری وبسایت و در نهایت، کندی شدید آن میشود. اینها تنها گوشهای از چالشهای یک وبسایت در حین قطعی اینترنت هستند! در ادامه، تمام ابعاد از جمله فروش را بررسی خواهیم کرد.ابتدا ببینیم بخش فروش وبسایت شما چه تغییراتی را تجربه خواهد کرد:1- تغییرات محسوس در نمودار جذب مشتریبه دلیل کاهش ترافیک ورودی وبسایتها، بازدیدها به شدت پایین میآیند.امکان تبلیغات در پلتفرمهای خارجی وجود ندارد که مستقیماً بر روند جذب مشتری اثر میگذارد.ارجاع کاربر از پلتفرمها کاهش مییابد و کانالهای دریافت مشتری محدود میشوند.کاهش چشمگیر سرعت وبسایت باعث میشود که کاربر در حین روند خرید، وبسایت را ترک کند (به دلیل وجود درخواستها به منابع خارجی و برگشت آنها).میزان نارضایتیها از عملکرد وبسایت، ثبت یا تحویل سفارش افزایش پیدا میکند.2- اختلال در فرآیند فروش کسب و کار آنلایناز کار افتادن درگاههای پرداخت وابسته به منابع خارجی و سرویسها (ممکن است درگاهها یا سرویسهای پرداخت آنلاین کند شوند یا به طور کامل از کار بیفتند).پرداختها چالشبرانگیز میشوند.ورود دو مرحلهای یا احراز هویت پیامکی دچار تأخیر شده و پیامها با تأخیر دریافت میشوند.ممکن است برخی لندینگ پیجهای سنگین بارگذاری نشوند.سرعت بعضی صفحات به شدت پایین میآید و در روند فروش تأثیر منفی میگذارد.به دلیل اختلال و کندی، ممکن است کاربر از خرید صرفنظر کند، در نتیجه تعداد سفارشات لغو شده یا ناتمام افزایش مییابد.3- اختلال در سیستم خدمات پس از فروشمراحل دریافت سفارش و ارائه پشتیبانی چالشبرانگیز میشوند.در سیستم انبارداری، مدیریت نرمافزار CRM (مدیریت ارتباط با مشتری) و ارسال پیامکهای پس از فروش اختلال ایجاد میشود (اختلال در پیامرسانی و ارسال ایمیل).روند هماهنگی بخشهای انبارداری، ارسال و فروش تغییر میکند و نسبت به قبل دشوارتر میشود (زیرا برخی راههای ارتباطی مسدود شدهاند و باید راه جایگزین پیدا کنید).چون بخشی از سیستم اتوماسیون مختل میشود، برخی فعالیتها باید به صورت دستی انجام گیرند و در نتیجه پیگیری سفارشات ارسالی و مدیریت مرجوعیها زمانبرتر خواهد شد (اختلال در سیستم CRM و اتوماسیون).گام دوم: اصل بقای کسب و کار حین قطعی اینترنت بینالمللهدف شما در بحران اینترنتی، حفظ روند فروش عادی و همیشگی نیست؛ زیرا این کار عملاً نشدنی است. اهداف واقعی شما در این شرایط عبارتند از:قطع نشدن سفارشاتقابل اعتماد ماندن برندجلوگیری حداکثری از ریزش مشتریمدیریت عملیات ضروری وبسایتثبت سرنخها برای بهبود پردازشات بعدیجلوگیری از خسارتهای زنجیرهایبه عبارت دیگر، شما باید کسب و کار خود را از حالت وابسته به اینترنت بینالملل، به حالتی تابآور تبدیل کرده و در شرایط بحرانی دوام بیاورید.پیشنیازهای دوام آوردن کسب و کار در زمان قطعی اینترنت بینالمللدر زمان قطعی اینترنت، اگر وبسایتها آمادگی لازم را داشته باشند، نه تنها میتوانند فروش خود را حفظ کنند، بلکه در برخی مواقع میتوانند سهم قابل توجهی از بازار را نیز در دست بگیرند؛ زیرا بسیاری از رقبا برای چنین شرایطی آماده نیستند و این فرصتی برای رشد برند شماست.یک فروشگاه آماده باید این 6 لایه را داشته باشد:لایه جذب مشتری: بررسی سرعت وبسایت، نظارت بر سئو داخلی، جایگزینی برای شبکههای اجتماعی (داخلی)، ارسال پیامک، ارتباط از طریق تلفن.لایه تبدیل: ساخت صفحه محصول سبک، سادهسازی فرم سفارش، روش پرداخت جایگزین، پشتیبانی حین فروش (مدیریت سفارشات ناتمام).لایه پردازش: ثبت سفارش آفلاین، مدیریت موجودیها، اولویتبندی سفارشات.لایه پشتیبانی: چت، پاسخگویی تلفنی، تیکت، مدیریت مراجعات حضوری.لایه لجستیک: هماهنگی انبار، پیک، تحویل، پرداخت در محل.لایه ارتباطات و مدیریت بحران: اطلاعرسانی شفاف به مشتری.1- وابستگیهای خارجی را شناسایی و حذف کناولین کار این است که بفهمید سایت شما به چه چیزهایی وابسته است و باید برای آنها جایگزین مناسب و منطقی پیدا کنید. مثلاً استفاده از فونتهای خارجی و فونتهای گوگل را متوقف کرده و به جای آنها از فونتهای بومیشده استفاده کنید. اگر از سرویس CDN استفاده میکنید، موقتاً آن را غیرفعال کنید. همچنین باید وابستگی به کلیه APIهای خارجی (مانند API افزونهها) را شناسایی کنید و بهتر است موقتاً استفاده از آنها را متوقف نمایید. این کار روی سرعت بارگذاری وبسایتتان نیز موثر است. در ادامه لیستی از انواع وابستگیها را آوردهایم؛ باید سایتتان را کاملاً رصد کنید و ببینید چه بخشهایی به منابع خارجی وابسته هستند. در بحران، حتی یک فونت یا اسکریپت میتواند کل صفحه را در بهترین حالت، بد شکل یا خراب کند و در بدترین حالت باعث کندی شدید وبسایت شده و نرخ تبدیل را پایین بیاورد.چک لیست وابستگی به منابع خارجیCDN خارجی: شبکههای توزیع محتوا که سرورهای آنها در خارج از کشور قرار دارند.فونتهای خارجی: مانند فونتهای گوگل یا سایر سرویسهای فونت.اسکریپتهای تحلیلی خارجی: مثل Google Analytics.ابزارهای چت خارجی: از ابزارهای چت آنلاین بومی استفاده کنید.درگاه پرداخت دارای وابستگی خارجی: میتوانید موقتاً روش پرداخت جایگزین داشته باشید یا از درگاههای ملی استفاده کنید.سرویسهای ایمیل خارجی: در شرایط فعلی، سرویسهای ایمیل از جمله جیمیل ممکن است کار نکنند، پس در صورت نیاز میتوانید از ایمیل ملی استفاده کنید.APIهای خارجی: بسیاری از افزونههای وردپرس از طریق API ارتباط میگیرند که در زمان قطعی اینترنت بینالملل، کارکردشان مختل میشود.نقشههای خارجی: متأسفانه فراخوانی و نمایش نقشه نیز دچار اختلال میشود.فایلهای بارگذاری شده از دامنههای خارجی: اگر وجود این فایلها ضروری است، تا زمان رفع محدودیتها، فایلها را روی یک منبع داخلی آپلود کنید و لینک دهید.تصاویر یا ویدئوهای میزبانی شده خارج از کشور: برای تصاویر و ویدئوها نیز دقیقاً به شیوه قبلی اقدام کنید و آنها را روی سرورهای داخلی میزبانی کنید.فرض کنید صفحه محصول شما با چند ابزار خارجی مدیریت میشده است؛ مثلاً به Google Analytics متصل بوده، امکان چت آنلاین روی صفحه فراهم بوده، یک یا چند ویدئوی محصول از هاست خارجی یا وبسایتهای مرجع فراخوانی میشدهاند و چند دکمه شبکه اجتماعی هم در صفحه محصول قرار داشته است. اما همه این امکانات در زمان محدود شدن اینترنت بینالملل، نه تنها دیگر نقطه قوت محصول شما نیستند، بلکه میتوانند مانند یک شمشیر دو لبه باعث کندی سایت و فرار کاربر شوند! در زمان قطعی، صفحه ممکن است کند یا ناقص شود، زیرا دسترسی به موارد مذکور در زمان قطعی اینترنت بینالملل فراهم نیست.ویدئوها و فایلهای مورد نیازتان را روی سرورهای داخلی ذخیره کنید تا لینکها از طریق این منابع فراخوانی شوند. میتوانید از سیستم چت آنلاین بومی استفاده کنید یا اینکه برای ارتباطات فوری و سریع، موقتاً روش پیامک و تلفن را جایگزین نمایید. تمام صفحات و لندینگها را ساده نگه دارید و اگر از Google Analytics و سرویسهای گوگل استفاده میکنید، موقتاً آنها را غیرفعال کنید (کد مربوطه را از بخش هد (head) سایت بردارید).همه فایلهای استاتیک را روی سرور داخل ایران نگهداری کنید. سعی کنید فایلی از منابع خارجی بارگذاری نشود.فونتها را لوکال کنید و از فونتهای خارجی استفاده نکنید. بهتر است فراخوانی فونتهای گوگل را نیز غیرفعال کنید.اسکریپتهای غیرضروری سایت را حذف کنید.اگر سایتتان فروشگاهی است، صفحات فروش و لندینگ را سادهسازی کنید و هر چیزی که پروسه فروش را شلوغ میکند، حذف نمایید.2- صفحه فروش اضطراری بسازیدباید یک صفحه سبک و سریع یا یکسری لندینگ کاربردی داشته باشید تا اگر سایت اصلی کند شد یا بخشی از سایت زمان قطعی اینترنت از کار افتاد، از این صفحات استفاده کنید. این صفحات فقط برای فروش در شرایط بحرانی طراحی شدهاند.صفحه فروش اضطراری باید سبک و ساده باشد. فقط محصولات پرفروش را در این صفحات معرفی کنید؛ بهتر است فقط 3 تا 10 محصول کلیدی را درج نمایید. در انتهای این صفحه یا در یک بخش مناسب، میتوانید یک فرم سفارش کوتاه ایجاد کنید تا کاربر بتواند سفارش خود را ثبت کند. حتماً شمارههای تماس بخش فروش و پشتیبانی (02176492487) را واضح بنویسید و بگویید که کاربر از چه طریقی میتواند سفارش خود را ثبت و پیگیری کند؛ مثلاً امکان سفارش از طریق پیامک، تماس، پیامرسان و... وجود دارد یا خیر. حتماً موجودی واقعی محصولات را در این صفحه درج کنید و هر محصولی که ناموجود شد را سریعاً از لیستتان حذف نمایید. این راهکار برای اعتمادسازی عالی است، پس حتماً روی طراحی شیک، رابط کاربری، سادهسازی روند و جذابیتهای بصری زمان بگذارید.مشخصات صفحه فروش اضطراریعنوان واضح و کاربردی: عنوانی که به سرعت وضعیت را مشخص کند.توضیح کوتاه: مثلاً «به دلیل اختلال اینترنت، سفارشها از طریق این صفحه و تلفن 02176492487 ثبت میشود.»نمایش محصولات کلیدی: محصولات مهم و سودآور.درج شماره تماس در دسترس و پاسخگو: شمارههای تماس VandaHost برای پشتیبانی و فروش 02176492487.طراحی فرم ساده برای برقراری ارتباط سریع: شامل فیلدهای نام و نام خانوادگی، موبایل، آدرس، محصول، تعداد، روش پرداخت و CTA (Call to Action) واضح (مثلاً دکمه ثبت سفارش، تماس فوری یا...).3- سفارشات را از چند کانال دریافت کنیدهرگز به یک کانال متکی نباشید. مثلاً اگر در شبکه اجتماعی اینستاگرام فعالیت دارید و محصول میفروشید، در کنارش وبسایت فعال (vanda.host) هم داشته باشید و آن را به کاربران و مشتریانتان معرفی کنید. در شرایط بحرانی، تک کاناله بودن میتواند آسیبهای جدی وارد کند. به این شکل، اگر یکی از کانالهای فروش مختل شد و از کار افتاد، مشتری میتواند از طریق کانالهای دیگر سفارش مورد نظرش را ثبت کند.کانالهای ضروریوبسایت (vanda.host)تلفن ثابت: حفظ و استمرار ارتباط با مشتری (02176492487).موبایل پشتیبانی: همراهی تیم پشتیبانی VandaHost با مشتریان باعث اعتمادسازی میشود.پیامک: قویترین بازوی شماست.فرم سفارش: فرمهای سبک و کارا در وبسایت یا صفحات اضطراری.چت یا پیامرسان داخلی: استفاده از پلتفرمهای بومی.دریافت سفارش دستی از طریق تیم فروش: آموزش و آمادهسازی تیم فروش برای ثبت سفارشات غیر آنلاین.دریافت سفارش از مارکتپلیسها: حضور در پلتفرمهای فروشگاهی بزرگتر و بومی.مثلاً فرض کنید مشتریان وارد سایت شدهاند اما به هر دلیلی نتوانستهاند روند ثبت سفارش را به پایان برسانند. در این صورت، میتوانید شماره سفارش مشتری را ذخیره کرده و یک پیامک با مضمون «سفارش شما در VandaHost ثبت شد. برای پیگیری و تکمیل سفارش با شماره 02176492487 تماس بگیرید یا به info@vanda.host ایمیل بزنید» ارسال کنید. این رویکرد فعالانه به مشتری اطمینان میدهد که حتی در شرایط دشوار، خدمات دریافت خواهد کرد و به حفظ سفارش و افزایش رضایت مشتری کمک شایانی میکند. این روش همچنین فرصتی برای تیم فروش شما فراهم میکند تا با مشتری تماس گرفته و روند خرید را نهایی سازند.
✍️ نویسنده: Dr. Hamed Bordbar